ล้างมือยังไงเมื่อน้ำใช้ไม่สะดวก ช่วงน้ำท่วม

ทำไมช่วงน้ำท่วมถึงต้องใส่ใจเรื่องมือเป็นพิเศษ

ช่วงที่น้ำล้อมบ้าน มือเราไปแตะอะไรเยอะกว่าปกติ ทั้งราวบันได ถุงทราย ของที่เปื้อนโคลน ข้าวของที่ยกขึ้นยกลง แล้วยังต้องหยิบอาหารเข้าปากหรือป้อนเด็ก ขณะที่น้ำประปาอาจไหลอ่อน ขุ่น หรือไม่ไหลเลย คนจึงเริ่มล้างมือเร็ว ๆ หรือข้ามไปเลย

นั่นคือจุดที่ท้องเสียและผิวหนังระคายเคืองมักเริ่มต้น ไม่ใช่เพราะน้ำท่วมโดยตรง แต่เพราะมือที่เปื้อนไปแตะอาหาร หน้า หรือสิ่งของที่ใช้ร่วมกัน ข่าวดีคือการดูแลมือให้สะอาดไม่ต้องใช้น้ำมาก ถ้าจัดระบบดี ใช้น้ำแค่ไม่กี่ขันก็พอ

ช่วงไหนที่ควรล้างมือแน่ ๆ

ไม่ต้องล้างทุกห้านาที ให้เลือกจังหวะที่สำคัญจริง ได้แก่ ก่อนกินอาหารและก่อนเตรียมอาหาร หลังเข้าห้องน้ำ หลังจับของเปียกน้ำท่วมหรือโคลน หลังเก็บขยะหรือยกของสกปรก หลังดูแลคนป่วย หลังเปลี่ยนผ้าอ้อม และก่อนป้อนอาหารเด็ก

ถ้าไปแตะน้ำท่วมขังโดยตรง ให้ล้างด้วยน้ำสะอาดและสบู่ก่อนทำอย่างอื่น อย่าเอามือเปื้อนไปขยี้ตา แคะจมูก หรือจับปาก ถ้าต้องกินข้าวกลางวันที่วัดหรือศูนย์พักพิง ให้พกสบู่หรือโฟมล้างมือติดตัวไปเอง เพราะที่นั่นอาจมีคนใช้ร่วมกันเยอะ ของหมดเร็ว

ล้างมือแบบประหยัดน้ำ ทำทีละขั้น

วิธีที่ประหยัดที่สุดคือใช้ขันหรือกระบอกที่มีน้ำสะอาดสำรองไว้ แล้วเทเป็นสาย ๆ ไม่ต้องเปิดก๊อกค้าง ขั้นตอนมีดังนี้

ขั้นที่หนึ่ง เทน้ำพอเปียกมือ แล้วปิดน้ำ ขั้นที่สองถูสบู่หรือกดโฟมลงบนมือ ถูฝ่ามือ หลังมือ ซอกนิ้ว ปลายนิ้ว และหัวแม่มือให้ทั่ว นานประมาณ 20 วินาที เท่ากับร้องเพลงวันเกิดสองรอบ ขั้นที่สามเทน้ำล้างฟองออกจากมือ ใช้น้ำน้อยกว่าที่คิด เพราะโฟมล้างออกง่ายกว่าสบู่ก้อน ขั้นสุดท้ายเช็ดมือด้วยผ้าสะอาดหรือกระดาษที่แห้ง

ถ้าใช้สบู่ก้อน ให้วางบนที่ที่ไม่แช่น้ำ ถ้ามีหลายคนใช้ร่วม สบู่ก้อนที่เปียกแฉะจะสกปรกง่าย โฟมหรือสบู่เหลวแบบหัวปั๊มจึงสะดวกกว่า เพราะไม่ต้องแตะตัวสบู่ ใช้ได้ทีละน้อย และไม่เหลวไหลไปปนกับน้ำในกะละมัง

จัดมุมล้างมือง่าย ๆ ในบ้านที่น้ำใช้ไม่สะดวก

เลือกมุมใกล้ห้องน้ำหรือใกล้ครัวที่อยู่เหนือระดับน้ำ ตั้งถังน้ำสะอาดไว้ใบหนึ่ง มีก๊อกหรือขันตักน้ำ ข้าง ๆ วางสบู่หรือโฟมล้างมือ และวางถังใบเล็กไว้รองน้ำเสียที่ใช้ล้างมือแล้ว น้ำจากการล้างมือไม่ควรเทลงพื้นที่ที่เด็กเล่น

ตั้งผ้าเช็ดมือสะอาดแขวนไว้ แล้วเปลี่ยนทุกวัน ถ้าผ้าเปียกแฉะให้เปลี่ยนทันที เพราะผ้าที่ชื้นตลอดจะมีกลิ่นเร็ว และทำให้มือที่ล้างมาแล้วกลับเปื้อนอีก ติดป้ายเล็ก ๆ ตรงมุมนี้ไว้ให้เด็กเห็นว่าก่อนกินข้าวต้องมาล้างที่นี่ เด็กจะจำได้เร็วกว่าการบอกปากเปล่า

น้ำที่ใช้ล้างมือควรเป็นน้ำสะอาด ถ้าเป็นน้ำขุ่นหรือน้ำจากแหล่งไม่แน่ใจ ให้ตั้งทิ้งให้ตะกอนนอนก้น แล้วต้มหรือกรองก่อน อย่านำน้ำท่วมขังมาล้างมือ เพราะจะเปื้อนมากกว่าเดิม

ถ้าไม่มีน้ำเลย ทำยังไง

บางช่วงน้ำสะอาดหมดจริง ๆ ให้ใช้เจลแอลกอฮอล์หรือทิชชู่เปียกเช็ดมือเป็นทางเลือกชั่วคราว แต่ต้องรู้ข้อจำกัด คือถ้ามือเปื้อนโคลนหรือคราบเห็นชัด เจลไม่ได้เอาสิ่งสกปรกออก ควรเช็ดคราบด้วยกระดาษหรือผ้าสะอาดก่อน แล้วค่อยใช้เจล และเมื่อมีน้ำสะอาดเมื่อไรให้ล้างด้วยสบู่ทันที

เล็บเป็นจุดที่เก็บสิ่งสกปรกได้ดีที่สุด ตัดเล็บให้สั้นไว้ก่อนน้ำมา จะดูแลง่ายขึ้นมาก ถ้ามือมีแผลเปิด ให้ปิดพลาสเตอร์กันน้ำก่อนทำงาน และใส่ถุงมือยางเมื่อต้องจับของเปื้อนโคลน ถอดถุงมือแล้วล้างมืออีกรอบเสมอ

เตรียมโฟมล้างมือไว้ก่อน และใช้ให้คุ้ม

ของใช้ที่ควรสต็อกสำหรับเรื่องนี้ไม่ซับซ้อน คือสบู่หรือโฟมล้างมืออย่างน้อยสองขวด ถังน้ำสะอาดพร้อมฝา ผ้าเช็ดมือสำรอง และกระดาษทิชชู่ ทั้งหมดไม่กินที่และหยิบใช้ได้ทันที

Pimmycool มี Hetras โฟมล้างมือขนาด 515 มล. ซึ่งเป็นแบบโฟมกดใช้ ขวดค่อนข้างใหญ่ เหมาะกับการตั้งไว้ที่มุมล้างมือกลางบ้านสำหรับหลายคน กดทีเดียวได้โฟมเป็นฟองพร้อมถู ไม่ต้องแตะตัวสบู่ ใช้งานเสร็จปิดฝาให้แน่นและวางให้พ้นจากพื้นเปียก ฉลากที่ขวดจะบอกวิธีใช้ไว้ ควรอ่านก่อนใช้

จำไว้ว่าการล้างมือบ่อยทำให้ผิวมือแห้ง ถ้ารู้สึกตึงหรือแตก ให้ทาครีมบำรุงมือบาง ๆ หลังเช็ดมือแห้งสนิท และถ้ามือมีผื่น แผล หรือเริ่มบวมแดง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร