นำเข้าสินค้าไทยเข้ามาเลเซีย: ภาษี ATIGA, การขึ้นทะเบียน NPRA และฮาลาล

มาเลเซียและไทยเป็นสมาชิกอาเซียนทั้งคู่ และการเป็นสมาชิกนี้มีประโยชน์ที่จับต้องได้สำหรับผู้ซื้อในมาเลเซียที่นำเข้าสินค้าความงามหรือสินค้าใช้ในบ้านจากไทย สินค้าที่เข้าเงื่อนไขสามารถนำเข้าด้วยอัตราภาษีพิเศษแทนอัตราภาษีปกติ ภายใต้ความตกลงการค้าสินค้าอาเซียน (ATIGA) ส่วนลดภาษีนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเองอัตโนมัติ ขึ้นอยู่กับว่าซัพพลายเออร์ไทยจัดเตรียมเอกสารแหล่งกำเนิดสินค้าที่ถูกต้องตอนส่งออกหรือไม่ และผู้ซื้อมือใหม่จำนวนไม่น้อยไม่เคยขอเอกสารนี้เลย ทำให้ต้องจ่ายภาษีมากกว่าที่ควร

ซัพพลายเออร์ไทยมีสองวิธีในการยืนยันแหล่งกำเนิดสินค้าตาม ATIGA วิธีดั้งเดิมคือหนังสือรับรองแหล่งกำเนิดสินค้า ATIGA หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า Form D ซึ่งกรมการค้าต่างประเทศของไทยออกให้แบบอิเล็กทรอนิกส์ผ่านระบบ e-Form D และ Smart C/O ไทยยังใช้ระบบรับรองตนเองของอาเซียน (ASEAN-Wide Self-Certification) ควบคู่กันไปด้วย ซึ่งผู้ส่งออกที่ได้รับสถานะ Certified Exporter สามารถข้ามขั้นตอนขอหนังสือรับรองแยกต่างหาก แล้วเขียนคำรับรองแหล่งกำเนิดสินค้าลงบนใบแจ้งหนี้ทางการค้าได้เลย ทั้งสองวิธีมีอยู่คู่ขนานกัน ไม่ได้แทนที่กัน ซัพพลายเออร์แต่ละรายจะใช้วิธีไหนขึ้นอยู่กับสถานะของตน ไม่ว่าจะทางไหน ควรถามซัพพลายเออร์ว่าใช้วิธีไหน ใช้กับพิกัดศุลกากร (HS code) ใด และตรวจอัตราภาษี MFN ปกติของพิกัดนั้นก่อนด้วย เพราะสินค้ากลุ่มของใช้ส่วนตัวบางรายการมีอัตราภาษีต่ำอยู่แล้ว ทำให้เอกสารนี้มีผลน้อยกว่าที่คิด

เครื่องสำอางที่ขายในมาเลเซียมีข้อกำหนดอีกอย่างที่ไม่เกี่ยวกับภาษีเลย คือการแจ้งขึ้นทะเบียน (notification) กับสำนักงานคณะกรรมการยาแห่งชาติ (NPRA) ภายใต้กระทรวงสาธารณสุข ก่อนสินค้าจะวางขายในตลาด รายละเอียดที่ผู้ซื้อมือใหม่มักพลาดคือใครเป็นผู้ถือสถานะผู้แจ้งขึ้นทะเบียนได้ ต้องเป็นบริษัทที่จดทะเบียนในมาเลเซียเท่านั้น ไม่ใช่ผู้ส่งออกไทย ในทางปฏิบัติ ซัพพลายเออร์จากต่างประเทศจึงต้องมีผู้นำเข้า ผู้จัดจำหน่าย หรือตัวแทนที่จดทะเบียนในมาเลเซียมารับหน้าที่เป็น Cosmetic Notification Holder และรับผิดชอบเรื่องนี้แทน ควรตกลงกันให้ชัดว่าใครจะทำหน้าที่นี้ และยืนยันว่าสินค้าแจ้งขึ้นทะเบียนถูกต้องแล้ว ตั้งแต่ก่อนที่สินค้าจะออกจากไทย

สถานะฮาลาลทำงานต่างจากการแจ้งขึ้นทะเบียน NPRA โดยทั่วไปไม่มีกฎหมายบังคับให้เครื่องสำอางต้องผ่านการรับรองฮาลาลก่อนจะขายในมาเลเซียได้ แต่ในทางปฏิบัติ การรับรองฮาลาลกลายเป็นความคาดหวังทางการค้าที่หนักแน่นในตลาดของใช้ส่วนตัวส่วนใหญ่ของมาเลเซีย ผู้ค้าปลีกและผู้จัดจำหน่ายจำนวนมากมองว่าเป็นเงื่อนไขในการทำธุรกิจมากกว่าจะเป็นแค่ตัวเสริม สิ่งที่กฎหมายมาเลเซียควบคุมอย่างเข้มงวดคือการกล่าวอ้าง การระบุว่าสินค้า "ฮาลาล" โดยไม่มีการรับรองที่ JAKIM (กรมพัฒนาการอิสลามแห่งมาเลเซีย) ยอมรับ ถือเป็นความผิดเรื่องคำบรรยายทางการค้า ไม่ใช่แค่ทางเลือกด้านการตลาด หน่วยงานรับรองฮาลาลของไทยเองคือ CICOT (สำนักจุฬาราชมนตรี) อยู่ในรายชื่อหน่วยรับรองฮาลาลต่างประเทศที่ JAKIM ยอมรับ ดังนั้นสินค้าไทยที่มีใบรับรองฮาลาลจาก CICOT ที่ยังไม่หมดอายุจึงมีน้ำหนักจริงกับผู้ซื้อในมาเลเซีย เนื่องจากรายชื่อการยอมรับเปลี่ยนแปลงได้ตลอด ผู้ซื้อควรตรวจสอบโดยตรงว่าใบรับรองของซัพพลายเออร์ยังไม่หมดอายุและยังอยู่ในรายชื่อที่ JAKIM ยอมรับ แทนที่จะเชื่อโลโก้บนฉลากเพียงอย่างเดียว

การขนสินค้าเข้ามาเลเซียจริงมีสองทางเลือกหลักที่เป็นไปได้ ทางแรกคือทางบก ผ่านด่านชายแดนภาคใต้ หลักๆ คือด่านสะเดาฝั่งไทยและด่านบูกิตกายูฮีตัมฝั่งมาเลเซีย เป็นด่านชายแดนทางบกที่คึกคักที่สุดระหว่างสองประเทศ รองรับการค้าชายแดนไทย-มาเลเซียส่วนใหญ่ และมีช่องทางขนส่งสินค้าแยกสำหรับรถบรรทุกขาเข้าและขาออกโดยเฉพาะ การขนส่งทางบกเหมาะกับคำสั่งซื้อขนาดเล็กหรือที่ต้องการเร่งด่วน เพราะสินค้าเดินทางข้ามชายแดนโดยตรงไม่ต้องขนถ่ายซ้ำ และด่านที่สร้างใหม่ซึ่งเปิดใช้ในปี 2026 ก็ออกแบบมาเพื่อลดความแออัดของรถบรรทุกที่ด่านนี้โดยเฉพาะ ทางเลือกที่สองคือขนส่งทางเรือไปยังท่าเรือฝั่งตะวันตกของมาเลเซีย ที่ใช้กันบ่อยที่สุดคือท่าเรือกลัง (Port Klang) ใกล้กัวลาลัมเปอร์ หรือปีนังที่อยู่เหนือขึ้นไป ซึ่งเป็นเส้นทางมาตรฐานกว่าเมื่อคำสั่งซื้อมีปริมาณมากพอจะเต็มตู้คอนเทนเนอร์หรือเกือบเต็ม ไม่มีทางไหนดีกว่าอีกทางเสมอไป ขึ้นอยู่กับขนาดคำสั่งซื้อ ความเร่งด่วนที่ผู้ซื้อต้องการสินค้า และปริมาณสินค้ามากพอจะคุ้มกับการใช้ตู้คอนเทนเนอร์หรือไม่

ก่อนสั่งซื้อครั้งแรก ผู้ซื้อควรขอความชัดเจนเป็นลายลักษณ์อักษรสี่เรื่อง เรื่องแรกคือซัพพลายเออร์จะออก ATIGA Form D หรือคำรับรองตนเองบนใบแจ้งหนี้ และใช้พิกัดศุลกากร (HS code) ใด เรื่องที่สองคือสินค้านับเป็นเครื่องสำอางตามเกณฑ์ของ NPRA หรือไม่ และใครในมาเลเซียจะทำหน้าที่เป็น Cosmetic Notification Holder เรื่องที่สามคือการรับรองฮาลาลจำเป็นต่อช่องทางขายที่ตั้งใจไว้หรือไม่ และถ้าจำเป็น ใบรับรองของซัพพลายเออร์ยังไม่หมดอายุและมาจากหน่วยงานที่ JAKIM ยอมรับหรือไม่ เรื่องที่สี่คือขนาดคำสั่งซื้อและกรอบเวลาเหมาะกับการขนส่งทางบกหรือทางเรือมากกว่ากัน แทนที่จะเลือกตามที่เคยใช้ครั้งก่อนโดยไม่คิดใหม่

กฎการค้า ข้อกำหนดการแจ้งขึ้นทะเบียน และรายชื่อหน่วยงานรับรองที่ได้รับการยอมรับ ล้วนเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลา และความเข้มงวดในการบังคับใช้ก็อาจแตกต่างกันไปตามด่าน ท่าเรือ หรือหน่วยงาน เนื้อหาทั้งหมดข้างต้นอ้างอิงจากกฎและแนวปฏิบัติที่มีการเผยแพร่ต่อสาธารณะ ณ เวลาที่เขียน ผู้ซื้อควรตรวจสอบข้อกำหนดปัจจุบันโดยตรงกับกรมศุลกากรมาเลเซีย, NPRA และ JAKIM หรือ CICOT ก่อนนำไปใช้กับการนำเข้าจริง

สินค้าที่พูดถึงในบทความ: ซิตร้า Citra โลชั่น ซิตร้าโลชั่น โลชั่นทาผิว ไฮยา ยูวี AHA UV Lotion ครีมบำรุงผิวกาย300ml